Er is een periode in de zomer waarin de binnenstad van Hoorn er anders uitziet. De pleinen staan vol attracties, de straten ruiken naar oliebollen en suikerspin, en in de nacht hoor je de muziek tot in de wijken. De Hoornse kermis is een van de oudste en grootste tradities van de stad.
Tien dagen kermis
De kermis duurt ruim een week en verspreidt zich over meerdere pleinen en straten in het centrum. Van de klassieke draaimolen en botsauto’s tot de hoge attracties die je vanuit de hele stad ziet staan. Voor Hoornaars is het een vast moment in het jaar, de week waarin je familie ziet die je verder zelden spreekt en waarin het centrum tot laat vol is.
Lappendag als afsluiting
De kermis eindigt met Lappendag, op de derde maandag van augustus. Die dag verandert de binnenstad in een enorme markt met honderden kramen, met stoffen, kleding en van alles daaromheen. De naam verwijst naar de lappen stof die hier van oudsher werden verhandeld. Het is een van de grootste markten van de regio en trekt bezoekers uit heel West-Friesland en ver daarbuiten.
Waarom dit erfgoed is
De Hoornse kermis en Lappendag zijn opgenomen in de inventaris van immaterieel erfgoed in Nederland. Dat is geen sierlijke titel maar een erkenning dat het om een levende traditie gaat, gedragen door de stad zelf. De combinatie van een eeuwenoude jaarmarkt met een moderne kermis komt in deze vorm nauwelijks nog voor.
Hoe je de dag aanpakt
Lappendag begint vroeg en loopt tot in de middag door. Een paar praktische dingen helpen.
- Kom vroeg of juist tegen het einde, want in het midden van de dag is het het drukst.
- Laat de auto aan de rand van de stad staan, op het transferium of op een terrein, want het centrum is grotendeels afgesloten.
- Neem contant geld mee, want niet elke kramer pint.
- Spreek met kinderen een verzamelpunt af, het is druk en telefoons doen het in een menigte slecht.
- Loop ook de zijstraten in, daar staan vaak de kramen waar je niet voor was gekomen.
Het jaarmarktverleden
Hoorn heeft een lange traditie van jaarmarkten. Naast de Lappendagmarkt in augustus is er een voorjaarsmarkt en een najaarsmarkt, allebei in de binnenstad en allebei met honderden kramen. Die markten stammen uit de tijd dat een stad met marktrecht het handelscentrum voor de hele omgeving was. Ze zijn er nog steeds, en ze zijn nog steeds druk.
Voor omwonenden
Wonen in het centrum tijdens de kermisweek betekent leven met geluid, met licht en met mensen tot laat op straat. De gemeente stelt eindtijden vast en er zijn afspraken over opbouw en afbraak. Voor bewoners is dit de week waarin ze weten wat wonen in de binnenstad inhoudt, en de meningen erover lopen uiteen. Wie in de kern woont, weet dat het erbij hoort, en wie er niet tegen kan, plant er de vakantie omheen.
Wat het de stad doet
Een traditie die zo lang meegaat, betekent iets voor de identiteit van een plaats. De kermis is voor veel mensen het moment waarop Hoorn het meest zichzelf is, luidruchtig, gemoedelijk en druk. Dat het gepaard gaat met een markt die teruggaat op eeuwenoude handel, maakt het geen museumstuk maar een levend feest dat elk jaar opnieuw wordt opgebouwd.
De kramen en wat er te koop is
Lappendag is van oorsprong een textielmarkt, en dat is er nog steeds aan te zien. Stoffen op rol, gordijnstof, garen en fournituren staan naast kleding, schoenen en huishoudelijke waar. Voor wie zelf naait of een naaiclub heeft, is het de dag van het jaar. Daaromheen staan de kramen die je op elke grote markt vindt, van kaas tot gereedschap, en de eetkramen die bij de kermis horen.
Een dag voor de hele regio
Lappendag trekt bezoekers uit heel West-Friesland en daarbuiten, en dat is aan de treinen en de wegen naar Hoorn te merken. Voor veel families is het een vaste afspraak, met dezelfde route door de markt en dezelfde plek waar je koffie drinkt. Dat maakt het meer dan een markt. Het is een van de weinige dagen waarop de hele regio zich in een binnenstad verzamelt.
