De meeste musea gaan over een tijd die je alleen uit boeken kent. Dit museum gaat over de eeuw waarin je opa is geboren, waarin je ouders zijn opgegroeid en waarin jij misschien zelf je eerste televisie zag. Dat maakt het bezoek anders dan anders, want vrijwel iedereen komt hier iets tegen dat hij herkent.
Op het Oostereiland
Het museum zit sinds 2011 in het voormalige gevangeniscomplex op het Oostereiland in Hoorn. Dat is op zichzelf al bijzonder, want de opstelling maakt gebruik van de gangen en de cellen van een gebouw dat tot 2003 als gevangenis in gebruik was. De ruimtes zijn niet groot en dat werkt in het voordeel van de opstelling, want je loopt van scène naar scène in plaats van door een grote zaal.
Wat je er ziet
De collectie loopt van het begin van de twintigste eeuw tot in de jaren negentig, en bestaat uit complete interieurs en straatbeelden in plaats van losse objecten in een vitrine.
- Woonkamers per decennium, met het meubilair, het behang en de radio die daarbij hoorden.
- Winkels, van een kruidenier met losse waar tot een garage en een kapperszaak.
- Schoolklassen, kantoren en werkplaatsen zoals ze eruitzagen.
- Verzamelingen van huishoudelijke apparaten, speelgoed, radio’s en televisies.
- Objecten uit de oorlogsjaren en uit de wederopbouw.
Waarom het voor elke leeftijd werkt
Voor ouderen is het een wandeling door hun eigen jeugd, met voorwerpen die ze zelf in huis hebben gehad. Voor kinderen is het een blik op een wereld zonder scherm, met een telefoon met een draaischijf en een televisie met twee zenders. Dat verschil in beleving zorgt ervoor dat een bezoek met drie generaties tegelijk vaak het leukst is, want dan wordt er de hele tijd gepraat over wat er in de vitrine staat.
De verzamelaars erachter
Een museum als dit bestaat bij de gratie van mensen die dingen bewaren die niemand anders bewaart. Alledaagse spullen worden bijna nooit netjes weggezet, want ze zijn gewoon. Precies daardoor zijn ze na dertig jaar zeldzaam. De collectie is voor een groot deel opgebouwd uit schenkingen van inwoners uit Hoorn en West-Friesland, en dat maakt het ook een verzameling van de regio zelf.
Combineren met de rest van het eiland
Op hetzelfde eiland zitten een filmtheater, een brasserie en een hotel, en het water ligt om de hoek. Een middag museum gevolgd door een film of een terras is daarmee een van de eenvoudigste dagjes uit die Hoorn te bieden heeft. Loop na afloop even om het eiland heen, dan zie je de Hoofdtoren aan de overkant en de schepen in de haven.
Wisselende tentoonstellingen
Naast de vaste opstelling zijn er wisselende exposities rond een thema, een decennium of een fenomeen. Die trekken vaak ook bezoekers die het museum al kennen. Kijk vooraf wat er loopt, want het bepaalt hoeveel tijd je nodig hebt.
Praktisch
Het Oostereiland ligt aan de rand van de binnenstad, op loopafstand van het station en van de parkeergarages. Reken op anderhalf tot twee uur voor de vaste opstelling. Het gebouw is een oud complex, dus houd er rekening mee dat er trappen en drempels zijn, en informeer vooraf als dat voor jou uitmaakt.
De eeuw waarin alles veranderde
Wat het museum vooral laat zien, is het tempo waarin het dagelijks leven in honderd jaar is veranderd. Van een huishouden zonder stromend water en zonder elektriciteit naar een huis vol apparaten, in het bestek van drie generaties. Dat wordt niet uitgelegd met tekstborden maar getoond met de spullen zelf, en dat werkt aanzienlijk beter. Een wasteil naast een wasmachine zegt genoeg.
Herkenning als tijdmachine
Het effect dat vrijwel elke bezoeker beschrijft, is dat je ergens blijft staan omdat je iets ziet dat je zelf hebt gehad. Een koekjestrommel, een schoolbank, een radio, een verpakking uit de supermarkt. Dat moment van herkenning is het hele idee achter dit museum. Het gaat niet over grote gebeurtenissen maar over hoe het thuis rook en klonk, en dat is precies wat in gewone geschiedenisboeken ontbreekt.
