Hoorn is er dankzij het water. De stad groeide aan de Zuiderzee, leefde van de handel en de visserij en bouwde haar rijkdom op de schepen die hier aanlegden. Het Markermeer heeft de zee vervangen, maar de havens liggen er nog en ze worden nog steeds gebruikt.
De oude havens
Het hart van het havengebied bestaat uit de Binnenhaven en de Buitenhaven, met daaromheen de kades die de stad haar gezicht geven. De Veermanskade met zijn aaneengesloten rij oude gevels, de Slapershaven met de Bossuhuizen en de Hoofdtoren die de ingang bewaakt. Aan deze kades liggen historische schepen, van klippers tot botters, en in het vaarseizoen wisselt het beeld dagelijks.
De jachthavens
Voor pleziervaart zijn er meerdere havens rond de stad.
- De Grashaven, een grote jachthaven met honderden ligplaatsen en volledige voorzieningen, op loopafstand van de binnenstad.
- De Vluchthaven bij het Julianapark, de haven van Watersportvereniging Hoorn, met vaste plaatsen en een steiger voor passanten.
- De Karperskuyl, een kleinere haven naast de binnenhaven.
- Marina Kaap Hoorn, bij de Schelphoek aan de oostkant.
De namen wisselen in het gebruik, maar de indeling is simpel. Wie de stad in wil, ligt in de oude havens. Wie een vaste ligplaats zoekt, kijkt naar de Grashaven of de verenigingshaven.
Passanten en de binnenstad
Voor watersporters is Hoorn een van de aantrekkelijkste bestemmingen op het Markermeer, juist omdat je vanaf je boot zo de historische stad in loopt. Vanuit de Binnenhaven sta je binnen vijf minuten op de Roode Steen. Dat is een combinatie die maar weinig havens langs het meer kunnen bieden.
Het water rond de stad
Het Markermeer is een groot open water, met alle gevolgen van dien. Er staat sneller golfslag dan mensen verwachten en het weer kan snel omslaan. Voor ervaren zeilers is dat juist de aantrekkingskracht, met ruimte om te varen en met Enkhuizen, Volendam, Marken en Lelystad binnen een dagtocht. Voor beginners is het verstandig om met een vereniging of een zeilschool te beginnen in plaats van in je eentje het meer op te gaan.
Het havenfront als wandeling
Je hoeft geen boot te hebben om van de havens te genieten. De route langs de kades is de mooiste wandeling van de stad, met de Hoofdtoren, het Oostereiland, de schepen en het uitzicht over het water. Aan het eind van de middag staat de zon goed en zit iedereen op de terrassen aan de kade. Voor fotografen is dit het punt waar de stad zichzelf laat zien.
Historische schepen
Hoorn heeft een sterke band met de bruine vloot, de historische zeilschepen die charters varen. Ze liggen in de havens, ze varen uit met groepen en ze horen bij het beeld van de stad. Op het Oostereiland zit een centrum voor historische schepen dat aan het Westfries Museum is verbonden en dat het verhaal van die vloot vertelt.
Van zeehaven naar recreatiehaven
De verandering die deze havens hebben doorgemaakt, is enorm. Waar ooit lading werd gelost en waar vissers hun vangst aan wal brachten, liggen nu jachten en charters. Wie goed kijkt, ziet in de kademuren, de bolders en de indeling van de haven nog steeds hoe dat vroeger werkte. Een havenstad blijft in vorm herkenbaar, ook als de schepen zijn veranderd.
De namen van het water
De havens en kades van Hoorn dragen namen die hun functie verraden. De Slapershaven was de plek waar schepen konden overwinteren, de Karperkuil verwijst naar de visserij en het Visserseiland spreekt voor zich. Ook de kadenamen zijn functioneel, van de Veermanskade waar de veerdiensten lagen tot de Italiaanse Zeedijk. Wie de namen leest, leest de bedrijvigheid van vier eeuwen geleden.
De haven in het seizoen
Van het voorjaar tot het najaar is het druk in de havens, met passanten, charters en verenigingswedstrijden. In de winter ligt vrijwel alles op de wal of afgedekt aan de steiger en is het er stil. Dat contrast is groot, en voor wie in de stad woont hoort het bij het ritme van het jaar. De eerste dag dat de masten er weer in gaan, is voor de haven het begin van de zomer.
