Er zit in West-Friesland een bedrijfstak die internationaal tot de top behoort en waarvan de meeste inwoners het bestaan nauwelijks kennen. Tussen Warmenhuizen, Andijk, Hoorn en Enkhuizen ligt Seed Valley, het cluster van bedrijven dat groentezaden ontwikkelt voor de hele wereld.
Hoe het begon
De teelt van groentezaden als handelsproduct ontstond in West-Friesland, waar de polder Het Grootslag tussen Hoorn en Enkhuizen uitstekend geschikt bleek voor tuinbouw. In 1867 werd in Enkhuizen het zaadbedrijf Sluis en Groot opgericht, en van daaruit groeide een sector die zich steeds verder specialiseerde. Wat begon als handel in zaad werd veredeling, het gericht ontwikkelen van nieuwe rassen.
Wat veredeling is
Veredeling betekent dat je uit duizenden kruisingen de planten selecteert die eigenschappen hebben waar telers en consumenten iets aan hebben. Dat is een proces van jaren, met proefvelden, kassen en laboratoria. Het gaat niet alleen om smaak maar vooral om weerbaarheid, houdbaarheid, opbrengst en de vraag of een gewas met minder water of minder gewasbescherming toe kan.
Waar het over gaat
De voorbeelden zijn concreter dan mensen verwachten.
- Slasoorten met bladeren die precies passen op een hamburger of in een zak gesneden sla.
- Bloemkool die kleinere roosjes vormt, voor kleinere huishoudens.
- Tomaten die tegen een bepaalde schimmel bestand zijn zonder bespuiting.
- Rassen die groeien in warmere of drogere klimaten dan waarvoor ze oorspronkelijk zijn ontwikkeld.
- Gewassen met een langere houdbaarheid, wat voedselverspilling scheelt.
De omvang
In het gebied zijn tientallen bedrijven actief die zich met zaadveredeling en zaadtechnologie bezighouden, van grote internationale ondernemingen tot gespecialiseerde toeleveranciers. Een aanzienlijk deel van de groenten die wereldwijd worden gegeten, komt voort uit rassen die in deze regio zijn ontwikkeld. Dat is een uitzonderlijke concentratie voor een gebied van deze omvang.
Werken in de sector
Voor Hoorn en West-Friesland is Seed Valley een grote werkgever, met banen die veel breder zijn dan alleen laboratoriumwerk. Er is werk in de proefteelt, in de kassen, in de logistiek, in de techniek, in de verkoop en in het onderzoek. Bedrijven werken samen met het onderwijs in de regio, van mbo tot universiteit, en er zijn stages en leerwerktrajecten. Voor jongeren uit de regio is dat een carrière die dichtbij ligt maar die weinigen op het netvlies hebben.
Waarom juist hier
De combinatie van vruchtbare grond, een lange tuinbouwtraditie en de aanwezigheid van handelskennis heeft de sector hier laten wortelen. Daarbij komt dat veredeling een vak is waarin ervaring en kennis zich opstapelen, en dat bedrijven die naast elkaar zitten van elkaar leren en personeel uitwisselen. Zo’n cluster verplaatst zich niet zomaar, ook al is de markt wereldwijd.
Wat je ervan ziet
Rij door het gebied tussen Hoorn en Enkhuizen en je ziet proefvelden met strookjes gewas naast elkaar, met bordjes ertussen. Dat zijn geen gewone akkers maar experimenten, waarin rassen naast elkaar worden vergeleken. In de zomer zijn ze het duidelijkst te herkennen. Voor wie weet waar hij naar kijkt, verandert dat het beeld van het landschap.
De verbinding met de streekproducten
Er zit een mooie lijn tussen de kool in de polder, de kaas van de boerderij en het zaad in het laboratorium. Alle drie komen ze voort uit hetzelfde landschap en uit dezelfde traditie van telen en verhandelen die in Hoorn begon met de markten en de waag. Dat de moderne variant daarvan wereldwijd opereert vanuit een paar dorpen in West-Friesland, is een van de best bewaarde geheimen van de regio.
Onderwijs en opleiding
De sector werkt samen met scholen in de regio, van vmbo en mbo tot hbo en universiteit, met stages, gastlessen en leerwerkplekken. Voor jongeren uit Hoorn en omgeving betekent dat een route naar werk die niet buiten de regio hoeft te liggen. Het groene onderwijs in de stad sluit daar rechtstreeks op aan.
Waarom het onbekend is
Zaadveredelingsbedrijven verkopen niet aan consumenten maar aan telers, en daardoor zie je hun naam nergens in de winkel. Het product dat je koopt is een komkommer, geen ras. Dat verklaart waarom een sector die hier duizenden mensen werk geeft en wereldwijd meetelt, in de eigen regio nauwelijks bekend is. Wie er eenmaal van weet, ziet de proefvelden overal.
