Wie vanuit Hoorn de polder in fietst, rijdt door een van de productiefste landbouwgebieden van Nederland. West-Friesland is vlak, vruchtbaar en al eeuwenlang ingericht op teelt, en dat is aan het landschap en aan de streekproducten goed te zien.
Kool en groenten
West-Friesland is koolgebied. In de polder Het Grootslag, tussen Hoorn en Enkhuizen, bleek de grond uitstekend geschikt voor tuinbouw en groeide de bloemkoolteelt uit tot een van de belangrijkste van het land. Verderop, richting Langedijk en het Geestmerambacht, was sluitkool het gewas, met een zuurkoolindustrie die daaruit voortkwam. Daarnaast worden er broccoli, witlof en sjalotten geteeld.
Fruit uit De Bangert
Aan de oostkant van Hoorn ligt het gebied dat De Bangert heet, waar al sinds ruim voor 1600 fruit werd geteeld. Bessenstruiken, kruisbessen en kersenboomgaarden bepaalden er het beeld. Aan die kersenboomgaarden dankt de Hoornse wijk Kersenboogerd zijn naam. In het gebied wordt nog steeds fruit geteeld, en in het seizoen zijn er telers die direct aan huis verkopen.
Bollen en zaden
De bloembollen zijn een ander gezicht van deze streek, met Bovenkarspel als centrum van de teelt. In het voorjaar kleuren de velden en dat trekt bezoekers uit binnen- en buitenland. Nog belangrijker economisch is de zaadveredeling, het cluster dat bekendstaat als Seed Valley en dat zich uitstrekt tussen Warmenhuizen, Andijk, Hoorn en Enkhuizen. Een groot deel van de groentezaden die wereldwijd worden gebruikt, is in deze regio ontwikkeld.
Zuivel en vlees
Achter de dijken ligt weiland, en de melkveehouderij is in West-Friesland altijd belangrijk geweest. Daar komt de kaas vandaan die eeuwenlang in Hoorn werd verhandeld. Op boerderijen in de regio wordt boerenkaas gemaakt van eigen melk, en er zijn bedrijven die vlees, eieren en zuivel rechtstreeks verkopen. De stolpboerderijen die je overal in het landschap ziet staan, zijn de gebouwen waarin dat gebeurde.
Wat je zoal tegenkomt
De regio levert meer dan de meeste inwoners weten.
- Bloemkool, witte kool, rodekool, spitskool en broccoli uit de polders.
- Kersen, bessen en ander klein fruit uit De Bangert en omgeving.
- Boerenkaas en zuivel van bedrijven in de omliggende dorpen.
- Aardappelen, uien en sjalotten uit de kleigrond.
- Vis uit het Markermeer, waaronder paling en snoekbaars.
- Honing, jam en sappen van kleine producenten.
Waar je het koopt
Op de zaterdagmarkt in de Hoornse binnenstad staan kramen met groente, fruit, kaas en vis. Daarnaast zijn er in de dorpen rond Hoorn boerderijwinkels en verkooppunten aan huis, vaak met een zelfbedieningskraam langs de weg. Speciaalzaken in de binnenstad verkopen streekkaas en andere producten uit de regio. In het seizoen is de weg langs de fruitteeltbedrijven de meest directe route naar wat er net is geplukt.
Het seizoen volgen
Streekproducten kopen betekent met het seizoen meebewegen. Kool in het najaar en de winter, aardbeien en klein fruit in de zomer, asperges in het late voorjaar en kersen kort daarna. Dat is minder gemakkelijk dan de supermarkt, maar het smaakt beter en het scheelt transport. Wie een keer op de markt vraagt wat er nu goed is, krijgt bijna altijd een eerlijk antwoord.
Waarom deze regio zo productief is
Het is geen toeval dat West-Friesland levert wat het levert. De grond is vruchtbaar, het gebied is door de Westfriese Omringdijk beschermd tegen het water, en de ligging aan de voormalige Zuiderzee maakte transport naar de steden eeuwenlang eenvoudig. Hoorn was daarbij de handelsplaats waar het samenkwam. Die combinatie van goede grond, waterbeheer en handel is de basis onder de landbouw die er nog steeds is.
Zelf verbouwen
In en rond Hoorn zijn volkstuincomplexen waar je een perceel kunt huren. De grond is goed en het klimaat is voor de meeste groenten geschikt, al staat er wind en is er weinig beschutting. Voor wie wil weten wat het land hier doet, is een seizoen tuinieren leerzamer dan welk boek ook, en het levert bovendien meer kool op dan een huishouden aankan.
Streekproducten cadeau doen
Een pakket met kaas, jam, honing en iets uit de fruitteelt is een cadeau dat in deze regio makkelijk samen te stellen is en dat verder gaat dan een standaardpakket. Speciaalzaken in de binnenstad stellen dat op verzoek samen. Voor bezoekers van buiten is het bovendien een manier om iets mee te nemen dat werkelijk uit deze streek komt.
